Bridge the gap between operations & engineering
Bridge the gap between operations & engineering
Bridge the gap between operations & engineering

Onbemande installaties: wat zijn de valkuilen?

In verschillende sectoren van de industrie wordt geëxperimenteerd met onbemande systemen, dus zonder fysieke aanwezigheid van menselijke bedieners. Denk maar eens aan op afstand bediende bruggen, zelfrijdende auto’s of treinen zonder machinist. Het lukte de mensheid al in de jaren ‘60 om onbemande ruimtevaartuigen naar de maan te sturen, dus de technologie lijkt er wel klaar voor te zijn.

Ten aanzien van de Human Factors heb ik wel wat vraagtekens. Veel onbemande installaties worden bediend op afstand, en men kan zich afvragen of het lukt om de menselijke operator net zo goed van informatie te voorzien als bij lokale bediening mogelijk is. Ook is de vraag in hoeverre het besef blijft bestaan dat men met échte installaties van doen heeft en niet met een complex computerspel ?

Tenslotte lijkt het erop dat niet alleen saai, vervelend en ongezond werk wordt vervangen door automatisering, maar ook taken die voor mensen wel degelijk uitdagend en interessant zijn.

Onbemande industriële installaties zijn niet nieuw. Er zijn sectoren waarin deze ontwikkeling al zeker 20 jaar geleden is ingezet, zoals bijvoorbeeld in de gaswinning, bij energiecentrales, drinkwater-distributie en bediening van bruggen en sluizen. Wij hebben meegewerkt aan een flink aantal van deze projecten, en het is interessant om te zien dat zich bij de nieuwste ontwikkelingen nog steeds dezelfde vragen voordoen als toen. De route naar succesvolle oplossingen blijkt eveneens nog ongeveer dezelfde.

Een illustratief voorbeeld van zo’n ontwikkelingsproces is te vinden in de gaswinning. De meeste gaswinningsinstallaties aan land zijn onbemand. Dat wil zeggen: er komt ongeveer één keer per dag een operator langs voor controles, wat bijstellingen en voor het af en toe verhelpen van een storing. Een onderneming in deze sector probeerde eens om het aantal operatorbezoeken te reduceren tot één keer per maand. Voordat Human Factors specialisten werden ingeschakeld waren er al twee pogingen ondernomen:

Bij poging 1 werd de onbemande installatie vérgaand geautomatiseerd. Dit resulteerde in een dermate omvangrijke en complexe automatisering, dat deze op zichzelf al méér storingen opleverde dan de gasinstallatie zelf voortbracht. In plaats van één keer per dag waren er ineens drie tot vijf bezoekjes nodig.

Bij poging 2 had men de bovengenoemde problemen onder de knie, maar nu bleken er nog allerlei operatortaken te zijn die de automatiseerders hadden gemist, of gemakshalve even overgeslagen. Vooral de kleine taakjes in de marge, die een beetje buiten de directe procesvoering zelf vielen gooiden nu roet in het eten. Zo blijkt bijvoorbeeld de overheid als eis te stellen dat er dagelijks een bonnetje van een meetstationprinter wordt afgescheurd …

Inmiddels draaien dit soort installaties prima onbemand, maar duidelijk is dat een goed inzicht in operatortaken soms méér resultaat oplevert dan het toepassen van de laatste snufjes op het gebied van automatisering. In de gereedschapskist van de Human Factors Specialist zitten allerlei methoden om nauwkeurig in kaart te brengen welke taken operators in de praktijk uitvoeren, maar ook hoe en waarom. Een praktische methode is bijvoorbeeld de Hiërarchische Taak Analyse (HTA: info via info@ergos.nl).

Doorgaans leidt de vraag naar onbemande installaties tot prachtige, innovatieve projecten, waarin ook vaak een mooie rol is weggelegd voor de Human Factors Specialist. Het blijft echter een intrigerende vraag om welke redenen het toch regelmatig mis gaat. Ik doe een eerste poging, wie vult het lijstje met valkuilen aan? Laat het me weten via contact@ergos.nl

  • Engineers neigen tot overschatting van de betrouwbaarheid van technische systemen.
  • Automatiseren buiten de ‘standard operating envelope‘ is onevenredig complex en duur.
  • Automatiseerders verdiepen zich onvoldoende in operatortaken.
  • Mensen zijn beter in foutanalyse en improvisatie dan computers.
  • Ontwikkelen van onbemande installaties gaat stap voor stap – niet ineens.
©2016 Ergos    |     Disclaimer     |     Sitemap
Ontwerp: Webton.nl